1. Mos. 32,24-30 - Livet er ikkje for pysar

Tekstbetraktning for 3. søndag i faste, tekstrekke I
1. Mos. 32,24-30 - www.bibelen.no

Det er ikke alle som kjem like lett til det her i verda. Jakob var av dei som fekk oppleve dette. Heilt frå fødselen hadde han hatt hendene fulle med å halde seg oppe og framme. Han var etterkommar av dei namngjetne stamfedrane, son av Isak og barnebarn av Abraham. Men han var tvilling og broren Esau lurte ei hand ut i friluft først sjølv om han kom til verda etter Jakob. Og akkurat dette fekk Jakob betale for heile tida. Broren var odelsgut og farens yndling. Det som var att måtte Jakob slåss for.

For Jakob hadde ei anna innstilling enn den vi nordmenn oftast tenkjer på som fromheit. Jakob var ikkje den som sto med lua i handa, dukka nakken og trekte seg unna. Om han vendte det andre kinnet til ved eit høve, tydde det ikkje at han ville vike unna i neste samastøyt. Han kjempa for sin rett, han nytta dei høva han fekk og sjølv Gud måtte ty til noko ekstra får å få denne karen til å bøye kne. Og sjølv med hofta or ledd kravde han ei velsigning og fekk det. Han stridde mot både Gud og menneske, og vant. Han vart Israel, eit namn som ga eit land og eit heilt folk identitet og samhald som held seg den dag i dag.

Det står ingen stader i Bibelen at du skal la deg bli hersa med. Ingen bodord seier at du aldri skal ta til motmæle når verda går deg imot. Sjølv Gud sett pris på han eller ho som sett spørsmål ved tilvera og ikkje gjev opp før dei har fått eit truverdig svar. Men der tvilen blir ein livsstil som ikkje kjenner sin eigen plass, har det gått for langt. Tvilen må òg må ha eit grunnlag å stå på, for tvil er eit middel til forståing, ikkje eit mål i seg sjølv. Det finnst ei tyngdekraft for slike ting som tru, tankar og kjensler òg. Dei kan ikkje henge i lause lufta meir enn kroppen din kan. Både kropp og sjel treng til sjuande og sist fast grunn under føtene.

Kjemp for det du har kjært. Heile livsvegen er teikna av valg og avgjerder du må ta. Oppvekst, utdanning, familie, arbeid og bustad. Du treng heile tida å vite kva du trur på og kva eller kven du strir med, men du må òg vite kva du strir for. Ikkje slepp taket før du har fått ei velsigning. Eit ord, ein retning og ein ny bit av puslespelet livet blir lagt i hop av. Gud veit å gje deg motstand, men ikkje meir enn du taklar for vinne ny kunnskap om han, deg sjølv og verda omkring deg. Og med større kunnskap er vegen brulagt og klar for nye steg framover. «Så om er Gud for deg, kven kan då vere mot deg?»

God helg og Guds signing.

---

Publisert i Firda 2. mars 2007 © Jan Roar Sekkelsten

Matteus 11,2-10 - Vakt deg for synsarane

Tekstbetraktning for 3. søndag i advent, tekstrekke I
Matt. 11,2-10 - www.bibelen.no

Det er advent, julestri og tentamenstid. I heimen held far oppmuntrande foredrag med von om god innsats på skulen, men under formaningane eg held for ungeflokken ligg minnet om mine eigne skuledager. Der låg ein tentamen i norsk i leia som eit stort, grått og trugande isfjell. Var du uheldig med navigasjonen den dagen, kunne både skuleval og yrkeskarriere lide samme skjebne som Titanic. Fram frå dette norskpensumet stig minnet om Prøysen sin tekst om romantikken og ungdomsforelskinga sine problem; «Åkken ska' ein go'blunke tel?» Å velgje seg ein hjerteven er på mange måter den første politiske og diplomatiske erfaringa mange gjer seg. For «til lags åt alle kan ingen gjera». Du skal ha eit mål, ein strategi og kjenne ditt publikum for å spele korta riktig.

Men sjølv når du har tatt ei avgjer, er likevel ikkje vegen utan slaghol og djupe grøfter ein kan falle i. Kommentatorar, forstå-seg-på'arar og synsarar står tett i tett som gjestar rundt julebordet og gir sine meiningar til kjenne. Då er det sannelig ikkje lett å halde tunga rett i munnen og fokus på det ein meiner er rett og riktig. Dette gjeld ikkje berre i jakta på den store kjærleiken, men på stadig fleire område i livet. Med internett i nesten kvar heim finnst det ikkje lenger nokon terskel for å spreie sterke meiningar og kvasse synspunkt for heile verda. Før du veit ordet av det, heng du i gapestokken til nokon som ikkje delar dine standpunkt, livssyns eller prioriteringar. Dette ser vi dagleg utslag av i sjukehuskampen, debatten om skywalk'en eller i Rein Aleksander sine utsegner om kva takhøgde han treng for å utøve kunst. Er det verkeleg slik at soknepresten tek kyrkja si rolle i jula for høgtideleg? Skal kvar gjestesongar kunne disponere kyrkjerommet og forsamlinga fritt etter sitt kunstnarlege uttrykk og musikalske kjensler?

Det kan synest som ein trend i tida at det ikkje skal vere for mykje kyrkje i julefeiringa. Presten kan liksom godt spare seg til klokkene ringer høgtida inn julafta. Då kan han for nokre dagar kome fram med jesusbarnet og englane, berre han gjer det på ein underhaldande, nyskapande måte som tek vare på tradisjonane. Klarar han ikkje denne balansegangen, blir han hovudinnslag i den neste førderevyen. Til trøyst skal han og hans like vite at dei er i godt selskap. No hadde dei ikkje tabloidaviser eller nettbloggar på bibelsk tid, men både Jesus og døyparen Johannes fekk passet sitt påskrive av synsarane. I søndagsteksten har Johannes havna i fengsel der han sidan blei halshogd. I avsnittet etter teksten peikte synsarane på at Johannes åt for lite og Jesus for mykje, til og med i dårleg selskap. Så døyparen mista hovudet og Jesus blei korsfesta. Men dei sto begge trufast løpet ut sjølv om det altså kosta dei livet. For ingen ting kan stå seg mot sanninga, sjølv om han er omstridd.

God jul og Guds signing!

Job 19,25-27 - Det er von i hangande snøre...

Andakt for 17. søndag etter pinse, tekstrekke II
Job 19,25-27 - www.bibelen.no

- Vesle vitet strekk ikkje til, ei tru må stydje oppunder. Som vestlending visste Ivar Aasen at du ikkje kjem nokon veg om du lar kjenslene du har i augeblinken styre mål og meining med livet. Så sjølv om verda har gått vidare sidan hans tid og vi har vunne mykje ny kunnskap, kjenner vi oss like dårlege om vi misser motet no som den gongen. Straumkrise trugar, E.coli kan du få i deg kor som helst og smarte svindlarar lurer bak kvar reklameplakat. Det er sanneleg ikkje mykje å feste lit til i våre moderne tider. Så om mismotet fangar deg, finnst det næring nok til å holde det vedlike. I bibelteksten har heller ikkje Job det så greit der han sit fattig, sjuk og utstøtt på søppelplassen langt utanfor bygrensa. Han hadde vore blant dei framgangsrike og mektige, men no var all rikdom og stas borte. Helsa var skral og sjølv venene hadde vendt seg mot han. I staden for å oppmuntre han, gav dei seg heller til klandre han for at han heldt ut, trudde på seg sjølv og ein trufast Gud.

Forfølging kan vere så mangt. Opp gjennom vår eigen historie og i andre delar av verda veit vi at mange har blitt ofre for både drap, tortur og fengsling utan lov og dom fordi dei gav uttrykk for si tru eller politiske meining. Sist veke blei tre menn henretta i Indonesia fordi dei hadde protestert mot at styresmaktene ikkje grip inn mot kirkebrenning og mishandling av kristne. I Pakistan kan du bli anklaga for blasfemi om du seier at du trur på Jesus heller enn profeten Muhammed. Skulle du bli frikjent, er du likevel som fredlaus å rekne og er ikkje trygg nokon stader. Vi er heldigvis skåna for slikt her i landet, men problemfritt er det likevel ikkje. Tenk deg kva som vil skje om du trekk utviklingslæra til Darwin i tvil på eit foreldremøte på skulen, eller korleis trur du det går med karriera til idrettsfolk som ikkje vil konkurrere i kyrkjetida? Er du i tillegg kritisk til sjølvvalt abort og sex utanfor ekteskapet vil det i mange sine auge kvalifisere deg for ein plass langt ute på jordet. -Vi lever då tross alt i 2006 og ikkje i mørkaste middelalderen! Barnevernet har fått bekymringmeldinga om mindre.

- Men eg veit at min utløysar lever! seier Job til dei kranglete venene sine og til oss. Du kan godt meine at vona i eit hangande snøre er fattig trøyst for den som ikkje har noko betre å ty til. Det same fekk eg høyre frå ein ungdomskjærast som syntes at den nyvunne kristentrua mi øydela heile forholdet. Men det får våge seg. Eg vil heller tole at folk ser skeivt på meg enn å gje opp alt og kaste reiskapen på sjøen. Då vil eg stå tomhendt både no og ved enden av livet, og kva er så mykje betre med det? For eg veit òg at Gud er der for meg. Eg ser skaparkrafta når naturen kler seg i haustfargar og bur seg på vinter. Eg kjenner at tilliten gir meg kraft til å stå imot sarkastiske regnbyger og rein utskjelling i orkan styrke. Du veit at den som ventar på noko godt, ventar ikkje forgjeves. Ein gong kjem Sogndal til å rykke opp att til elitedivisjonen i fotball. Så når Frelsaren ein dag kallar meg heim, skal ingen få hindre meg. Det er tross alt betre å tru og ta feil, enn ikkje å tru og oppdage at det var feil.

God helg og Guds signing!

---

Publisert i Firda 29. september 2006 © Jan Roar Sekkelsten