Gud rir ikkje paragrafar

Til ettertanke, søndag 12. august 2012 - Markus 2, 23-27

Eg held meg med store hundar, og når ein har slike i hus må reglane vere klare og lærast inn tidleg. Det dei ikkje skal få lov til når dei blir store og tunge, kan dei heller ikkje få lov til når dei er søte og små. For det ein hund ein gong har lært seg til, skal det utruleg mykje til å endre. Min fyrste hund likte å få beskjed. Han var både stor og sterk, men inne i seg var han ein usikker stakkar. Difor var han aldri så lukkeleg som når vi trente lydigheit eller han blei spent foran vogna si. Då visste han kva som skulle skje og at eg ville gje ordre han kunne utføre. Og han gjorde det til punkt og prikke. Flinke bisken.

No rett føre skulestart kan vi sjå grelle eksempel på liknande åtferd, men no gjeld det ikkje hundar og husleg åtferd. No gjeld det skuleplassar, søknadsprosessar og rutinar. I avisane les vi om ungdommar som står utan skuleplass fordi vitnemål og attestar blei sendt inn på feil måte eller på feil tid. Kontoristane kan berre beklage og peike på at reglane er klare. Dei har ikkje høve til å la nåde gå for rett sjølv om det berre står om småting. Finnst det ikkje heimel for unntak, kjem ein ingen veg. Korleis ville det bli om ein gjekk utanom retningslinene? Det skulle tatt seg ut.

I tidlegare tider var helgefreden omfattande. Nåde den som lot klesvasken henge ute eller som stelte i hagen i kyrkjetida. Religiøse lover kan synest meir kompromisslause enn andre fordi lovgivaren befinn seg på eit anna og utilnærmeleg plan. Kven kan krangle med Gud, liksom? Det er her farisearane som går laus på Jesus sit fast. Dei er så redde for å gjere feil, at det dei gjer blir endå verre. Gud veit at livet ikkje alltid passer klokka, og han er stor nok til å sjå mellom fingrane med eit menneske som er kome i utakt. For bak lovane har han ein hensikt som er viktigare enn lovteksten; Kjærleik. Det er denne han ønskjer å vise oss. Då blir det óg lettare sjå nytta vi har av lovane.

God helg og Guds signing.

---

Skriven for og publisert i Firda fredag 10. august 2012, 25. mai 2012

Tre ting på ein gong?

Til ettertankt, 1. pinsedag 2012
Johannes 14,15-21

De fleste born eg kjenner likar Kinderegg. Ja, ikkje berre born. Eg tilbyr meg gjerne å ta sjokoladeskallet hvis dei yngre er meir opptekne av overraskinga og leiketøyet. Reklamen for dette skulle vere godt kjent frå TV; -Tre ting på en gang? Men det går jo ikke an. Men i følgje produsenten er det mogleg. Gud; Skaparen, frelsaren og heilag ande er óg tre ting, men likevel eitt og det same. Tenk deg is, vatn og damp. Dei er heilt ulik form, ulike eigenskapar og forskjellig bruk, men det er likevel det same stoffet; H₂O, - vatn.

Gud fader, Skaparen av himmel og jord, er handfast nok, som is er vatn du kan stå på. Det gamle testamentet talar om ein handverkar som sett saman universet, kloden, hav, land, buskar, trær, dyr og menneske. Han er grunnlaget verda er blitt til ved, og går saman med Adam og Eva for å lære dei å tilveret å kjenne. Men etter avtalebrotet ved treet til kunnskap om godt og vondt blir denne læringskurva svært bratt. Etter det måtte vi forhalde oss til Skaparen på avstand, utan fast grunn under føtene.

Så kom Jesus, Guds son, og det guddommelege greip igjen direkte inn i verda. Ved å døy på korset, tok han skulda for brotet på seg og ga oss forsoning. Etter at han sto opp frå dei døde og fór opp til himmelen, fløymde bodskapen om han i strie straumar vidare gjennom skrive- og taleføre vitne. Kjærleiken til Frelsaren fossa fram som ei elv med mange forgreiningar gjennom tidar, stader og kulturar, og vatnar framleis nye åkrar. Guds rike veks så det knakar.

Pinsehøgtida markerer tredje og siste trinnet som sender oss nærare himmelen og Gud. Den heilage anden, som kan la deg tale om Gud på språk du ikkje kan og skape felleskap der ingen kjenner kvarandre, er vanskelegare å gripe. Han er ikkje handfast, men slik er Gud uavhengig av tid og rom. Som luft og damp kjem han til over alt der nokon opnar sitt sinn og tankar og søkjer han, på alle plassar og til alle tider. Han kan ikkje haldast inne eller stengast ute. I bøn til Gud er vi alle pinsevener.

God helg, og Guds signing.

---

Skriven for og publisert i Firda fredag før pinse, 25. mai 2012

Då Gud slutta å slåss

Det er ein myte at for nordmenn flest er det viktigaste i påska knytt til lange skiturar på snøkledde fjell. Etterpå slappar vi av med varm sjokolade, nyskrella appelsinar og en haug krimbøker i solveggen. Nei, dei aller fleste av oss held oss faktisk i låglandet, og legg heller om til sommardekk på bilen enn å klistre skia fast i dei siste snøflekkane. Men i god nasjonalromantisk tradisjon held vi fast på bildet av oss sjølve som nære slektningar av Lars Monsen.

Det er óg ein myte at kyrkjene er lite besøkt og står tomme denne veka. Fleire enn du trur går faktisk i kyrkja både i påska og elles i året. Dei som har rekna på det, har funne ut at gudstenestene her i landet totalt sett er betre besøkt enn ein gjennomsnittleg runde i Tippeligaen. For bodskapen om fred og forsoning mellom Skapar og skapning like levande, sjølv om Einar Gelius* sår tvil om meininga med krossfestinga og ateistane hevdar at Gud er daud, eller i alle fall slem.

Det er ein myte at Gud er dømmande og hevngjerrig. Påskebodskapen med nattverd, krossfesting og oppstode er det stikk motsatte. Skal det bli slutt på ein slåsskamp, må nokon slutte å slå. Rett nok risikerar du å få høyre at du feiga ut og tapte, men på litt lengre sikt har du vunnet sjansen til å gjere noko anna. Hangen vikingane hadde til blodhevn og slektsfeider over fleire generasjonar blei borte då kristendommen gjorde sitt inntog. Jeg trur faktisk vi skal vere glade for det. Men når det er sagt, skal du likevel ikkje akseptere å bli utsatt for vald eller overgrep.

For når det kokar mellom øyrene er ord om tilgjeving og forsoning tøffe tak. Da høyrest det ikkje eingong fornuftig eller klokt ut. Det strider mot alt som boblar fram i oss når vi møter urett, urimelege krav eller vi følar oss truga. Men Gud har slutta å slåss, og tek ikkje igjen sjølv om det var vi som starta. Det var dette som skjedde då Jesus døyde og sto opp att for vår skuld. Så det viktigaste du kan gjere i påska, er å finne ut kven du skal slutte å slåss med.

God påske og Guds signing.

---

Opprinneleg skrive for Firda og publisert der fredag 03.04.2012

*Kronikk på VG Nett onsdag 4. april 2012; «Jesus døde ikke for våre synder»