Ingen dans på roser

Matteus, 11, 16-19
Tekst for søndag 08.09.2013

-Til lags åt alle kan ingen gjera, skreiv Ivar Aasen. Vi har nett feira jubileum for han, og det er takk vere han at eg som til dagleg brukar bokmål sit og skriv ettertankar til Firda på nynorsk. Dette til trass for at eg proklamerte høgt og tydeleg til norsklæraren på vidaregånde skule at etter norskeksamen skulle eg aldri meir skrive ein stil, i alle høve ikkje på nynorsk. Så lite veit ein om framtida når ein er nitten år og kjenner seg trøytt på skulesaker. Eg veit ikkje kor sterkt Aasen står når det gjeld yngre generasjonar, men dilemmaet han skreiv om er framleis aktuelt. Diktet har femten vers, og alle er verdt å lese.

Kanskje kjenner dei unge dette som Catch 22, -Damned if you do, damned if you don’t. Du sit i klemma, samme kva du gjer. Dei som ikkje likar deg vil alltid finne noko å sette fingeren på. Dette er ikkje minst synleg i valkampen no inn mot stortingsvalet. Dei lovnadene eg synest  best om, sjølv om dei enn er for små og kjem for seint, meiner andre er totalt bortkasta og visar manglande evne til prioritering. I debattane på radio og TV blir parti- og listetoppane grille både på det som står i partiprogramma og like mykje på det som ikkje står der. Men dei skal ikkje klage på vinklinga i media. Når dei slepp til med eigen mikrofon, er dei raske med å grille kvarandre.

Men om den politiske kjeklinga kan vere påtrengjande og masete mens valkampen pågår, er det likevel bra at vi har folk som engasjerar seg sjølv om dei stiller seg lageleg til for hogg. Jesus var óg engasjert. I preiketeksten på søndag sukkar han over kor vrient det kan vere å nå inn til folk. Han gjorde mykje av det døyparen Johannes blei kritisert for at han ikkje gjorde. Likevel sto ikkje jubelen i taket. No var det heilt andre ømme tær som følte seg trakka på. Eg er redd for at mine tankar om kva Gud bør gjere eller ikkje óg er ein smule nærsynte og sjølvmotseiande. Sjølvsagt vil eg at ha han på mitt lag. Men endå meir  er eg djupt takknemleg for at Han, trass alt, vil ha meg på sitt.

God helg og Guds signing!

---

Opphaveleg skrive for Firda og publisert der fredag 6. september 2013

Eit spanande laguttak

Til ettertanke, søndag 26. juni 2013

Prekentekst: Markus 3,13-19

Det kan vere frykteleg vanskeleg å ta ut det rette laget. Mi erfaring om dette kjem frå tida som fotballpappa i den lokale grendaserien. Alle som hadde lyst skulle få vere med, men stemninga og meistringskjensla blei mykje betre for alle om målskilnaden ikkje blei for baktung. Engasjerte ungar har tilsvarande lite forståing for idrettsforbundet sine barneidrettsregler. Midtsirkelen under Knax-turneringa var ikkje rette staden å megle. Dommaren og dei andre foreldra såg på klokka, og ga meg til slutt time-out for resten av dagen. Sesongen etter var tidsklemma meir på mi side. Sekkelsten junior valgte fast plass i skulekorpset framfor skiftande posisjonar på grusbana, og tida som manager var over.

Teksten på søndag handlar óg om eit laguttak. Og om det er diskusjonar kring Drillo sine disposisjonar på landslaget, blir det barnemat i høve til lagoppstillinga Jesus komponerar. Matteus er tollar. Ein korrupt svindlar som har solgt seg til okkupasjonsmakta. Opp mot denne landssvikaren kjem Simon Kananeos, også kjend som Seloten. Selotane er ei gruppe av militante nasjonalistar som gjerne brukte både vald og drap i kampen mot romarane. Brødrene Jakob og Johannes hadde eit heftig temperament, mens tvilaren Tomas gjekk heller stille i dørene. Om nokon meiner at like born leikar best, så kan dei ikkje ha henta inspirasjon herfrå.

Ein kabal går ikkje opp om ikkje alle dei ulike korta er med i stokken. Eit puslespill med berre like bitar kan umulig forestille noko som helst, og ein fotballkamp kan ikkje spelast før det er nokon å spele mot. På samme måte kan heller ikkje alle i Guds rike vere heilt like, og Gud vil heller ikkje at dei skal vere det. I 1. korinterbrev kap. 12 utdyper Paulus dette grundig og illustrerar det med korleis ein kropp fungerar: -Auget kan ikkje seia til handa: «Eg treng deg ikkje», eller hovudet til føtene: «Eg har ikkje bruk for dykk». Det er ingen reservebenk i Guds rike. Der må alle på banen om spelet skal bli som trenaren vil.

---

Opprinneleg skriven for avisa Firda og publisert der fredag 24. juni 2013

-Sjå, vi går opp til Jerusalem …

Til ettertanke, fastelavnssøndag 10. februar 2013

Prekentekst: Lukas 18,31–34

Før eller sidan kjem du til eit punkt i livet der du må velgje, -utan angreknapp eller panteordning. Slike val ber i seg at bruer blir brende, og alternativa du hadde er borte for alltid. Då er det naturleg at eit snev av angs kjem krypande. Kva tenkjer skihopparen når han sit aleine att på toppen av Vikersundbakken? Han kan vinne heider og ære, men han kan óg bli tatt av eit vindkast og sendt kast i kast nedover eit uendeleg langt unnarenn. Slike augneblinkar er skjebnesvangre. Skihopparen veit kva han går til. Han stolar på kunnskap og trening, og slepp seg utfor. Men så er det ting du ikkje kan trene på. Plutseleg sit du i saksa og må ta dei utfordringane.

Det er gått over tjue år sidan kona mi fyrste gongen fortalde meg at ho var gravid. Eg blei kjempeglad, men samstundes sat det ein liten demon på skuldra mi. Han stramma taumane og kviskra meg i øyret at no er løpet verkeleg køyrd. Eg fryda meg på lett skjelvande kne og med eit sug i magen. Men det var ingen veg tilbake og vi måtte ta det som kom med takk og bøn. Sjølvsagt gjekk det seg til og eg såg fram til å bli pappa, men fram mot ultralydundersøkinga var den vesle demonen ofte framme og terga meg; -Du skal sjå at det er tvillingar der. Det maktar du aldri! Vi visste lite kva vi gjekk til, men er komne gjennom det. Og no har skuggen på ultralydbildet blitt vaksen og har flytta heimafrå.

-Eg fryda meg på lett skjelvande kne og med eit sug i magen.

Fastetida er lite påakta samanlikna med jula og påske. Stort sett er vi ferdige med den når karnevalet er slutt og bollane med krem og syltetøy er oppetne. Kva kjensler Jesus hadde då han tok læresveinane med seg til Jerusalem for siste gong seier bibelteksten vår ingen ting om. Men det er tydeleg at han veit kva som skal skje og kvifor. Orda er ekko av sentrale messiasprofetiar i Det gamle testamentet. Læresveinane tok likevel ikkje hintet og var hjelpelaust uvitande både før og etter at orda falt. -Medan vi endå var hjelpelause, døydde Kristus for ugudelege då tida var inne. (Rom. 5,6) Jesus er altså på veg mot krossen for vår skuld. La oss følgje han til Livet.

God helg, og Guds signing

---

Opprinneleg skriven for avisa Firda og publisert der fredag 8. februar 2013

Gud rir ikkje paragrafar

Til ettertanke, søndag 12. august 2012 - Markus 2, 23-27

Eg held meg med store hundar, og når ein har slike i hus må reglane vere klare og lærast inn tidleg. Det dei ikkje skal få lov til når dei blir store og tunge, kan dei heller ikkje få lov til når dei er søte og små. For det ein hund ein gong har lært seg til, skal det utruleg mykje til å endre. Min fyrste hund likte å få beskjed. Han var både stor og sterk, men inne i seg var han ein usikker stakkar. Difor var han aldri så lukkeleg som når vi trente lydigheit eller han blei spent foran vogna si. Då visste han kva som skulle skje og at eg ville gje ordre han kunne utføre. Og han gjorde det til punkt og prikke. Flinke bisken.

No rett føre skulestart kan vi sjå grelle eksempel på liknande åtferd, men no gjeld det ikkje hundar og husleg åtferd. No gjeld det skuleplassar, søknadsprosessar og rutinar. I avisane les vi om ungdommar som står utan skuleplass fordi vitnemål og attestar blei sendt inn på feil måte eller på feil tid. Kontoristane kan berre beklage og peike på at reglane er klare. Dei har ikkje høve til å la nåde gå for rett sjølv om det berre står om småting. Finnst det ikkje heimel for unntak, kjem ein ingen veg. Korleis ville det bli om ein gjekk utanom retningslinene? Det skulle tatt seg ut.

I tidlegare tider var helgefreden omfattande. Nåde den som lot klesvasken henge ute eller som stelte i hagen i kyrkjetida. Religiøse lover kan synest meir kompromisslause enn andre fordi lovgivaren befinn seg på eit anna og utilnærmeleg plan. Kven kan krangle med Gud, liksom? Det er her farisearane som går laus på Jesus sit fast. Dei er så redde for å gjere feil, at det dei gjer blir endå verre. Gud veit at livet ikkje alltid passer klokka, og han er stor nok til å sjå mellom fingrane med eit menneske som er kome i utakt. For bak lovane har han ein hensikt som er viktigare enn lovteksten; Kjærleik. Det er denne han ønskjer å vise oss. Då blir det óg lettare sjå nytta vi har av lovane.

God helg og Guds signing.

---

Skriven for og publisert i Firda fredag 10. august 2012, 25. mai 2012

Eg blir alltid verande hos deg

Tekstbetraktning over Salme 73,23-28, 19. søndag e. pinse, 23. oktober 2011

- Du har gripe mi høgre hand.
Ein ettermiddag på våren 1978 satt eg i eit siderom i Stathelle kapell saman med resten av klassen min. Vi var konfirmantar, og som gutar flest satt eg på bakerste benk og fulgte berre nesten med på kva sokneprest Sverre Næsheim heldt på med. Han hadde lest nokre vers og snakka om dei tre trinna i frelsa. Eg anar ikkje kva streng i sjela orda hans traff, men eg vakna brått uten å ha fått med meg kva han hadde sagt. Etterpå måtte eg difor somle litt medan dei andre fór ut, og fekk spurt kva bibelvers det gjaldt. Av ein eller annen grunn noterte eg det i læreboka mi. Etter konfirmasjonen gjekk det i gløymeboka óg. Men fyrste trinnet var tatt.

- Du leier meg ved ditt råd.
I påska 1982 var eg på påskeleir på Rjukan saman med andre baptistungdommar frå Porsgrunn og Skien. Eg tenkte eg skulle bidra med noko under ei kveldssamling, men då måtte eg finne andre bibelvers enn dei eg brukte då eg vart døypt i baptistkyrkja tre månader tidlegare. Det hadde jo alle kameratane mine høyrt. Då dukka orda frå konfimasjonstimen fire år tidlegare fram att, og eg fekk hjelp av leiarane til å finne dei i Bibelen. Endå to år seinare blei orda frå søndagens tekst avgjerande då eg under mykje tvil sette foten på andre trinnet. Då bytta eg ut ingeniørstudier med pastorutdanning og heiltidsteneste i kristen samanheng.

- Sidan tar du meg opp i herlegdom
Det siste trinnet i frelsa er heilt og fullt Guds ansvar. Om han rekk ut ei hand kan eg la vere å ta den. Om han gir meg gode råd, kan eg hevde at eg veit betre. Men vil eg oppleve herlegdommen, er det berre Gud eg kan håpe på. Han har lova å ta meg dit, men eg kan godt vente litt med det. For framleis har eg ting å utrette og hendingar eg vil oppleve. Alt har ikkje gått på skinner sidan eg tok imot Jesus og lot Guds ord vere motivasjon og rettleiing i livet. Skjær i sjøen vil det alltid vere, men med ein god los kjem du trygt i havn. - For kven har eg elles i himmelen?

God helg og Guds signing.

---

Opprinneleg skrive for Firda og publisert der fredag 21.10.2011

Hovmot står for fall

Tekstbetraktning over Lukas 18,9-14, 12. søndag e. pinse, søndag 4. september 2011


I løpet av dei siste vekene har endå ein diktator I nordafrika falt frå makta og luksuslivet. Opprøra i Tunisia, Egypt og Libya det siste halvåret ser ut til å komme like overraskande på herskarane i desse landa som omveltningane i aust-europa kom på leiarane I Sovjetunionen, Aust-Tyskland og resten av Aust-Europa for tjue år sidan. Gjennom terror og trugsmål prøvde dei å kneble motstand og dyrke sin eigen popularitet. Men det er ikkje kjærleik du får om du forlangar det med vald. Å elske nokon kan aldri knyttast til ei plikt. Kjærleiken er berre ekte når andre elskar deg av fri vilje.


Visst er rettar og plikter fine ting. Særleg når dei går din veg og du kan klaske regelverket i bordplata og sei “sjå her! Dette har eg krav på”. Det er trygt og godt med alt som er oppe og avgjort. Då slepp vi unna ufine taklingar frå dei meir usikre sidene ved livet, og kan berre peike og klikke på ein passande garanti når grunnen under føtene våre gynger. Men eit omdøme kan du ikkje skaffe deg på denne måten. Like lite som du med rette kan omtale deg sjølv som audkjuk eller beskjeden, kan du kreve at andre skal like deg. Det er alltid opp til andre å avgjere kva omtale du får i historiebøkene.


For den som trur at han er ferdig utlært, er ikkje utlært, men ferdig. Det er ein stri tørn å innsjå at sjølv ikkje hardt og godt arbeid åleine kan garantere ein velfortent plass i himmelen. Der farisearen i bibelteksten berre ser sitt eige speglbilete i bobla han lever i, ser tollaren noko som er større enn han sjølv. Han ser Gud, og hos Gud ser han den kjærleiken vi alle treng. Vi er skapningar på Guds jord som ikkje er i posisjon til å fremje krav. Men vi kan be om nåde, ein nåde farisearen ikkje skjønar vitsen med. Men Gud elskar alle, alltid, -uansett. Du skal prise deg lukkeleg når livet byr deg opp til ein lystig dans, men det gir deg likevel ingen fribillett til himmelen.


God helg og Guds signing.

---

Opprinneleg skrive for Firda og publisert der fredag 02.09.2011

Aldri så godt at det ikkje er galt for nokon

Betraktning over Johannes evangelium 11,45-53

Det kan fort bli for mykje sjølv av ein god ting. I TV-reklamen ser du ein bestefar som drikk tran saman med barnebarnet før dei går ut for å sparke fotball. Full av energi knallar bestefar til, men bommar på målet og knuser ei vindusrute hos naboen. Spørsmålet frå gutungen der dei tittar forsiktig fram bak eit hjørne, -Bestefar, tok du for mykje Møllers tran, gjekk rett inn i daglegtale. Sidan har omgrepet blitt nytta vidt og bredt. For Møllers tran og reklameskaparane er dette ein draum, men for konkurrerande produkt er det eit mareritt. Korleis i all verda skal ein hamle opp med ein konkurrent som blir omfavna av langt utover kundekretsen? Eg vil tru dette er blitt diskutert heftig i marknadsavdelingar og styrerom.

Jesus gjorde mykje godt på dei tre åra frå han blei døypt av Johannes til han blei korsfesta av Pilatus. Ryktet om han spredte seg vidt omkring og han trakk så mykje folk at det kunne skape problem for dei som var opptekne av ro og orden. I tillegg sa og gjorde han ting som ikkje sto i læreboka for dei meir etablerte aktørane på marknaden. Dette blei sjølvsagt ikke tatt nådig opp av desse. Det blei rett og slett litt for mykje Møllers tran for dei. Dei var fornøgde med situasjonen, og såg ingen grunn til å risikere noko som kunne slå tilbake på dei. Det gode blei er ofte det beste sin fiende.

Vi som lever og leser i god ettertid har fordelen av å sjå korleis ein ond konspirasjon fører til at Guds plan for frelse blir oppfylt. Det som blir sagt i ei meining, slår til på ein måte du ikkje ante var mogleg eller meiningsfylt. Etterpåklokskap er ein langt meir presis vitenskap fordi vi kjenner fasiten. Men framleis er det slik at vi ikkje likar at nokon ofrar seg. Tanken på at Gud sender sin eigen son i døden for vår skuld, vekkjer motstand langt inn i teologiske fagmiljø den dag i dag, for ikkje å snakke om i andre kulturar og under andre himmelstrok. Å tru på Gud er å stole på at han veit best, Sjølv når du ikkje er einig.

God helg, og Guds signing!

---

Publisert i Firda  fredag 8. april 2011