Allemannseige

Tekst for 5. søndag e. påske, Matteus 6,6-13 - www.bibelen.no

I desse konfirmasjonstider vender tankane ofte tilbake til min eigen konfirmasjon i 1978. Eg kjenner lite til korleis undervisninga i Den norske kyrkja er lagt opp i dag, men for meg verka den gongen tru og kyrkjesaker ganske kjedelege. Likevel var det der eg for første gongen opplevde at Gud ville ha merksemda mi. I ein time nemnde sokneprest Sverre Nesheim i Bamble eit skriftord som fekk meg til å vakne frå slumringa på bakerste benk. Eg måtte somle litt etter timen slik at dei andre i klassen ikkje skulle sjå at eg ba han ta det opp att for meg. Om det ikkje blei noko gjennombrot av det då, blei tydelegvis ei lita glo liggande til seinare.

Det andre eg minnest frå konfirmasjonen var at Bibelen kom ut i ny oversetting dette året. Å kunne Fadervår var eit pliktnummer, men den forma vi hadde pugga på skulen var no brått gått ut på dato. «Helliget vorde Ditt navn» skulle ut og «La ditt navn holdes hellig» skulle inn. Vi måtte lære dette heilt på nytt utan at vi syntest det blei så mykje lettare å fatte. Forventinga om at ein skulle kunne dette på rams var ein arv frå den gongen overhøyringa var eit tredjegrads forhøyr med heile bygda til stades. For ein stakkars konfirmant kunne desse orda frå Jesus vere redningsplanken. Om han eller ho ikkje hadde fått med seg så mykje anna, kunne dei i alle fall sitt Fadervår.

Å kunne Fadervår var eit pliktnummer, men den forma vi hadde pugga på skulen var no brått gått ut på dato. 

For Herrens bøn er eit felles eige for alle kristne, frå dei ortodokse kyrkjene via katolikkar, protestantar og inn i meir moderne avgreiningar. Om språk, teologi, historie og liturgi skiljer oss har vi denne bøna å samlast i. Som alle språk har óg bønespråket sine dialektar, men dei enkle setningane som Jesus lærde disiplane er sjølve kjernen i kva bøn går ut på. Det er ein fortruleg samtale der den som ber set seg på fanget til Gud Fader og fortel kva han har på hjartet. Det er ikkje noko trylleformular som ordnar mirakel av seg sjølv. Men det er greie knaggar å henge ord og tankar på i stunder der våre eigne ord ikkje strekk til og tankane ikkje heng saman. Ta dei og bruk dei. Det er allemannseige.

God helg og Guds signing.

---

Skrevet for Firda og publisert der 07.05.2010

Ikkje alltid snill og grei

Tekst for 3. søndag i faste, Lukas 4, 31-37 - www.bibelen.no

Eg er eit utprega B-menneske og vekkjarklokka vekkjer mest motvilje hos meg. Med velutvikla lakenskrekk kan eg halde meg aktiv og sosial til langt på natt. Det er seine kveldar og lange netter som har lært meg det eg trass alt kan om databruk, musikk og anna moro. Men treng du hjelp ein tidleg morgon, bør du sjå ein annan veg. Vekkjerklokka er eit torturinstrument for folk med mi legning. Det er det same om ho byr på ilter piping eller mjuk musikk. Det gjer vondt langt inn i ryggmargen når levenet sett i gang. Men om det ikkje er godt å blir riven ut av søvn og sengevarme, veit eg at det må til. Eg skal vere takksam for at klokka held ut med meg og gjer jobben sin.

For av og til må det tøffe tak til for å få liv i folk. Det oppdaga eg då eg skulle lære hjarte-lungeredning. Instruktøren ba om seriar på tretti hjartekompresjonar og så to innblåsingar munn mot munn. Eg gjekk laus på dokka og syntest eg trykte brystkassa langt ned i golvet. Likevel blei eg bedt om å ta hardare i. Knekte ribbein er altså ein grei pris å betale for å berge livet. Du veit, redningsmannskapa sjekkar ikkje pris og årsmodell før dei går laus med krokar, kjettingar og svære, hydrauliske sakser for å få deg ut av bilvraket. Røykdykkarane bankar heller ikkje høfleg på og spør om dei kan komme inn når det brenner i huset. Nei, dei bryt opp døra og gjer det som må til.

Men Jesus truga ånda og sa: «Tei still og far ut av han!»

Jesus er heller ingen politimester Bastian fra Kardemomme by når menneske eller makter utfordra han. Det er ikkje tilfeldig at det kallast vekking når han grip radikalt inn i livet til folk og endrar mål og meining. Det same skal vi gjere når mannevonde haldningar og livsfientlege idéar ytrar seg. Sjølvsagt vil vi møte protestar og krasse anklager frå dei som ser seg tent med slikt, men det er ikkje då ein skal snu det andre kinnet til. Det er ei utakknemleg oppgåve å vere vekkjarklokke eller røykvarslar. Dessto betre løn er det når folk kjem seg opp og bergar livet.

God helg og Guds signing.

---

Skrevet for Firda og publisert der 05.03.2010

Oppgjør og utmarsj

1. Mos. 3,8-24: (Logos 1-2010, del 8:8)
Det er noe profetisk over at Gud først fører menneskene ut av paradiset, og så lager klær til dem etterpå. Jeg er glad for at vi kom fra naskingen i Edens hage med livet, om ikke æren i behold. Tillitsforholdet mellom skaper og hans ypperste skapning ble lagt dødt. Fortroligheten og nærheten var borte, men ikke for alltid. Utvisningen fra hagen peker framover mot tilgivelse og forsoning gjennom Jesus.

Spørsmålet vi kan stille oss, er om Gud var dumsnill som lot oss slippe unna med utvisning og karantene. Skal jeg være helt ærlig, -og det skal man jo, tror jeg slik ettergivenhet i forhold til en veldig klar advarsel ville vært tungt å oppdrive hos meg selv. Adam og Eva visste hva de gikk til, men de gjorde det likevel.

Foreldre må tåle mye fra sine små, og heldigvis dekker kjærligheten opp for ganske solide rampestreker. Det er god pedagogikk å være prinsippfast og la den oppvoksende slekt føle hva det innebærer å ha ansvar. Men man lærer ingen ting av å være død. Tilgivelse lærer man dessto mer av. Ef. 3,14-21 er viktigere enn å statuere eksempler.